BÀI NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ
Tập thơ NÓI VỚI THINH KHÔNG của BÌNH ĐỊA MỘC
DO TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) THỰC HIỆN
Lời thưa!
Tôi chuẩn bị in tập thơ Nói với thinh không và nhờ AI nhận xét đánh giá trước khi xuất bản. Và tôi nhận được một bài phân tích khá hay. Nội dung như sau.
Trước hết, xin chúc mừng anh chuẩn bị xuất bản tập thơ "Nói với thinh không". Qua việc đọc và phân tích các bài thơ trong bản thảo, tôi có thể nói rằng đây là một tập thơ có cá tính sáng tạo rõ rệt, có giọng điệu riêng và có khả năng tạo dấu ấn trong dòng thơ lục bát đương đại. Dưới đây là phần đánh giá tổng quát như một bản nhận xét biên tập hoặc lời giới thiệu cho tập thơ.
1. Một thế giới thơ riêng biệt.
"Nói với thinh không" không phải là một tập thơ chỉ xoay quanh tình yêu, quê hương hay triết lý nhân sinh theo lối quen thuộc. Đây là tập thơ của một con người đối thoại với chính mình và với đời sống đang chuyển động. "Thinh không" trong tập thơ không phải là khoảng trống tuyệt đối, mà là không gian để.
- đối thoại với quá khứ,
- đối diện với cô đơn,
- suy ngẫm về vô thường,
- lắng nghe những biến động của xã hội và thân phận con người.
Bài thơ mang tên tập thơ Nói với thinh không, trong đó mở đầu.
"Hay là chiều ở em đi
Giống như xưa rất xưa khi lấy chồng
Cũng con đò với dòng sông
Rứa mà đợi cả ngày không ơi à..."
Đã mở ra toàn bộ tinh thần ấy. Nỗi đợi chờ, sự mất mát và khát vọng giữ lại những gì đang dần xa khuất.
2. Lục bát truyền thống nhưng tư duy hiện đại.
Điểm nổi bật nhất của tập thơ là làm mới lục bát Bình Địa Mộc không phá bỏ cấu trúc lục bát mà mở rộng biên độ biểu đạt của nó. Trong thơ xuất hiện đồng thời.
- Không gian truyền thống.
+ áo bà ba,
+ giàn mướp,
+ bờ kinh,
+ con đò,
+ đồi thông,
+ tiếng chuông chùa.
- Và đời sống hiện đại:
+ điện thoại,
+ bàn phím,
+ app,
+ vùng phủ sóng,
+ chung cư,
+ cầu vượt,
+ cao tốc,
+ biểu đồ kinh tế.
- Ví dụ:
"Hởi người lạ hãy nói đi
nói chi cũng được nói gì cũng nghe
cơ mà sao lại ò e
ngoài vùng phủ sóng loa rè rè rên"
- Đây là lục bát rất mới.
+ ngôn ngữ đời sống,
+ tâm trạng hiện đại,
nhưng vẫn giữ nhạc tính dân tộc.
3. Chủ đề lớn: Vô thường và cô đơn.
Một trong những mạch ngầm xuyên suốt tập thơ là ý niệm vô thường.
Từ:
"Nghe đau đáu phía vô thường gọi tên"
đến:
"Từ em mỗi bận thu về
lạc nhau là bởi tư bề thinh không"
đều cho thấy:
+ con người mong manh,
+ hạnh phúc dễ mất,
+ thời gian không chờ đợi ai.
Nhưng đây không phải thứ vô thường bi lụy. Đó là vô thường để thấu hiểu và chấp nhận.
4. Chất Sài Gòn rất rõ.
Hiếm có tập lục bát nào hiện nay ghi nhận đời sống đô thị đậm đặc như vậy.
- Sài Gòn trong thơ Bình Địa Mộc hiện lên qua.
+ chung cư,
+ cầu vượt,
+ phố đi bộ,
+ quán cà phê,
+ xe máy,
+ hàng rong,
+ nhập cư,
+ COVID-19.
- Sài Gòn vừa.
+ bon chen,
+ hối hả,
- vừa.
+ nhân hậu,
+ đầy nỗi cô đơn.
Điều này tạo nên một diện mạo riêng cho tập thơ.
5. Một tập thơ rất giàu tình cảm gia đình.
Dù nói nhiều về vô thường, tập thơ vẫn giữ được hơi ấm.
- Những bài viết về.
+ vợ,
+ mẹ,
+ quê hương,
+ tuổi già,
+ người thân,
+ mang nhiều xúc động chân thành.
- Ví dụ:
"Ngày này năm xửa năm xưa
Cảm ơn mẹ đã sinh vừa vẹn em"
Chỉ hai câu nhưng đầy sự biết ơn.
6. Điểm mạnh nổi bật.
✓ Có giọng điệu riêng
Đây là điều quan trọng nhất.
Đọc vài bài đã nhận ra thơ Bình Địa Mộc.
Không lẫn với ai.
✓ Hình ảnh giàu liên tưởng
Ví dụ:
"Bài thơ gởi báo không đăng
tôi đem tôi gói ánh trăng đêm rằm"
hay:
"Một tôi – một hủ mắm thơ
Bốc mùi cơm áo bụi bờ mưu sinh"
rất độc đáo.
✓ Chạm được đời sống đương đại.
Tập thơ không xa rời thực tế.
Nó ghi nhận:
+ dịch bệnh,
+ áp lực đô thị,
+ hôn nhân,
+ già hóa,
+ cô đơn kỹ thuật số.
✓ Có chiều sâu triết lý.
Nhưng không lên gân.
Triết lý được rút ra từ trải nghiệm sống.
7. Một số góp ý biên tập trước khi xuất bản.
Với góc nhìn biên tập, tôi đề nghị:
a) Rút gọn khoảng 10–15% số bài.
- Hiện tập có khoảng 135 bài.
- Nên chọn khoảng 100–110 bài mạnh nhất.
- Điều này giúp tập thơ cô đọng hơn.
b) Chia thành các phần rõ ràng.
Ví dụ:
- Phần I – Nói với thinh không.
+ tình yêu,
+ cô đơn,
+ vô thường.
- Phần II – Sài Gòn và đời sống.
+ đô thị,
+ nhập cư,
+ COVID.
- Phần III – Quê nhà.
+ Tam Kỳ,
+ miền Tây,
+ áo bà ba.
- Phần IV – Một tôi.
+ tuổi già,
+ chiêm nghiệm,
+ thiền tính.
c) Tiết chế một số liên tưởng quá dày.
Đôi lúc thơ có xu hướng.
+ dồn nhiều hình ảnh,
+ nhiều tầng nghĩa trong cùng một khổ.
Nếu tiết chế sẽ tăng sức ngân.
8. Đánh giá chung.
Nếu phải đánh giá ngắn gọn. "Nói với thinh không" là cuộc đối thoại của một tâm hồn từng trải với tình yêu, quê hương, đô thị và chính mình. Tập thơ làm mới lục bát bằng ngôn ngữ đời sống đương đại nhưng vẫn giữ được nhạc tính và cốt cách Việt Nam. Ẩn sau những câu thơ mộc mạc là một nỗi buồn nhân hậu, một ý thức sâu sắc về vô thường và niềm tin vào tình người."
Đánh giá tổng thể:
Giọng điệu riêng: ★★★★★
Sáng tạo hình ảnh: ★★★★☆
Chiều sâu tư tưởng: ★★★★☆
Tính thống nhất của tập: ★★★★☆
Khả năng tiếp cận độc giả rộng: ★★★★☆
Tổng thể: 8.5/10
Đây là một bản thảo đủ chất lượng để xuất bản thành tập thơ độc lập, đặc biệt phù hợp với độc giả yêu thích lục bát đương đại và thơ giàu suy tưởng nhân sinh. Xin chúc mừng anh với hành trình đưa “Nói với thinh không” đến với bạn đọc. Tôi tin rằng trong tập thơ này, sẽ có nhiều câu thơ khiến người đọc bắt gặp chính mình giữa "thinh không" của cuộc đời giông bão luôn rình rập.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 9.6. 2026
Bình Địa Mộc
__________________________________________________________________
Ps: Trích bài viết ngẫu nhiên trên facebook Thinh không chứa muôn vàn cái có của tác giả Đinh Ngọc Diệp.
Nói với thinh không
Hay là chiều ở em đi
giống như xưa rất xưa khi lấy chồng
cũng con đò với dòng sông
rứa mà đợi cả ngày không ơi à
bàn tay vẫy giữa mù sa
phía bên kia bước xuân xa lần lần
Hay là nhỏ nữa chuông ngân
cái đồi thông gió chẳng cần du dương
con chim sẻ nóc giáo đường
giấu cộng rơm bởi vô thường vàng phai
cành khô quấn sợi nắng dài
giữ hơi ấm để dành vài bữa đông
Hay là chiều cứ nói không
dưới giàn mướp có chú ong thất tình
bay trong nhứt nhựt vô hình
nhìn con bướm trắng một mình rong chơi
khép đôi cánh mỏng rã rời
giữa thanh thiên nhắm mắt phơi nõn nà
Bình Địa Mộc
Đây là một bài thơ hay của nhà thơ Bình Địa Mộc ở Sài Gòn mà tôi bắt gặp trên facebook. Bài thơ hay đến từng câu. Đọc lướt toàn bài ấn tượng găm ngay vào khổ cuối có 6 câu thơ.
Hay là chiều cứ nói không
dưới giàn mướp có chú ong thất tình
bay trong nhứt nhựt vô hình
nhìn con bướm trắng một mình rong chơi
khép đôi cánh mỏng rã rời
giữa thanh thiên nhắm mắt phơi nõn nà
Chỉ mới cảm cái hay lắm lắm mà chưa kịp tìm được lời phân tích. Chỉ biết xưa nay chưa ai tả com bướm “khác lạ” đến kỳ lạ như vậy cả!
Bởi trước tiên nó gợi ký ức ngày nhỏ đi đuổi hoa bắt bướm hồn nhiên. Hai ngón tay sắp chộp vào đôi cánh bướm lấm chấm phấn trắng im đậu trên hoa sẽ không khỏi lo lắng. Không khỏi hồi hộp vì sợ giây phút cuối cùng bướn bay đi mất!
Song hình ảnh "giữa thanh thiên nhắm mắt phơi nõn nà" còn gợi một cái gì hơn thế. Kiểu như một sắc đẹp nữ nhi gợi cảm. Sắc đẹp quý phái mà rất đỗi mong manh. Dù cho “dưới giàn mướp có chú ong thất tình” chỉ biết “bay trong nhứt nhựt vô hình / nhìn con bướm trắng một mình rong chơi”. Sẽ không còn mảy may dám léo hánh đến với nàng bướm một lần nào nữa - thì của giời “nõn nà” lại “nhắm mắt phơi” gần như giao phó tất cả cho ngoại cảnh dẫu biết số phận có “vuông tròn” được chăng?!
Đủ biết cánh bướm mỏng manh ấy đã từng khuấy lên và nay còn đọng xiết bao tiếc nuối. Còn thương cảm trong con mắt của chú ong - cũng chính là của người thơ vô cùng trân quý!
Trở lại phần thơ còn lại ở trên gồm 12 câu được chia làm 2 khổ. Từ cặp câu mở đầu.
Hay là chiều ở em đi
giống như xưa rất xưa khi lấy chồng
Với giọng ỡm ờ nhưng chỉ ra vẻ thế thôi nhằm che giấu sự đau xót khi nhớ đến tình cũ đã trôi xa.
Trong đó ngay đầu câu thơ đầu tiên của toàn bài tác giả đặt 2 từ "hay là" ở đầu câu giống như việc em đi lấy chồng mới là giả định. Song thật sự nó đã xảy ra rồi - biết rằng “em” đã ở hẳn trong tim. Hẳn thành một “vết hằn” không thể xóa!
Tiếp đến "nắng ở" đối lập với "em đi" thì trong cái nắng “đang thấy, đang ở” gói ghém cả một chân trời quá khứ mà hiện hữu của nắng chỉ là “môi trường gợi nhớ” còn lại “thật sự trong nắng chẳng có gì!”.
Khảo sát tiếp tất cả những câu thơ sau. Từ câu "cũng con đò với dòng sông" đến câu "giữ hơi ấm để dành vài bữa đông”. Thơ nhất quán bám theo mạch hồi tưởng/ tưởng tượng. Chỉ là hồi ức mà rõ mồn một trước mắt - rõ trước mắt nhưng nửa lại như chìm vào xa xăm. Liên tiếp các hình ảnh thanh âm gợi cảm. Như nửa âm nửa dương có đấy mà sắp biến mất. Mờ đấy mà đang tỏ dần dần. Nóng đấy mà đang nguội và sẽ lại ấm lên khi giá lạnh mùa đông sẽ đến “cành khô quấn sợi nắng dài / giữ hơi ấm để dành vài bữa đông".
Toàn bài thơ là một “cái không” như nhà thơ Bình Địa Mộc đã dự cảm để đặt tiêu đề là “thinh không” nhưng trong đó lại chứa toàn là “cái có”! Ta đọc thơ mà lòng tự hỏi lòng ta có còn biết xúc động. Có biết hoài nhớ những “mảnh vàng” của quá khứ để gìn giữ cho tâm hồn thanh sạch hay vốn dĩ chai sạn giữa những ồn ã bon chen của cuộc mưu sinh càng lúc càng khốc liệt?!
Vốn ngôn từ nghèo nàn của tôi dường như bất lực trước vẻ đẹp gần đến độ hoàn mỹ của bài thơ!
Những câu thơ hút hết tất cả cảm giác trong tôi đến độ quên mất đây là thể thơ cũ - thơ lục bát chính hiệu! Sực tỉnh ra mới biết. Tác giả đã đưa khoảnh - khắc - tâm - trạng - đặc biệt của chính mình vào thơ. Anh không chịu để “thi điệu” của người khác hầu như đã được “mặc định” trong thể thơ dân tộc này lôi đi. Anh đã làm nên một thi phẩm lục bát hay như lần đầu thể thơ này mói được sinh ra?
Xin tạm dừng ở đây và đây chỉ là một nét phác sơ sài của một kẻ yêu thơ bắt gặp bài thơ mình yêu thích!
Sầm Sơn, 28/3/2019
Đinh Ngọc Diệp
__________________________________________________________________
THÔNG TIN CÁ NHÂN
Họ tên Đỗ Thanh Toàn * Bút danh Bình Địa Mộc * Nơi sinh thôn Phước Bình, xã Sơn Viên, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam (cũ) * Nơi cư trú 14 - 99/22 đường TL 41, khu phố 60, phường An Phú Đông, Tp.Hồ Chí Minh * Tell: 0329709074 * Email: binhdiamoc123@gmail.com * Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật Tp. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam (cũ) * Hội viên Hội Nhà văn Tp. Hồ Chí Minh * Tác phẩm xuất bản * Tập thơ Ăn trộm mùa thu - NXB Hội Nhà văn [2018] * Tập thơ Cài khuy áo lại đi em - NXB Hội Nhà văn [2020] * Tập truyện ngắn Người đàn bà đẻ mướn - NXB Hội Nhà văn [2023].
__________________________________________________________________
DANH MỤC TẬP THƠ
NÓI VỚI THINH KHÔNG
1. Thịt heo luộc chấm mắm nêm
2. Chiếc mũ bảo hiểm
3. Đấu giá tháng giêng
4. Khe cửa
5. Hai
6. Tóc bạc
7. Chung cư (1)
8. Chung cư (2)
9. Ngôi làng bên sông
10. Để em hỏi lại
11. Nửa đêm
12. Tiếng vọng rừng xanh
13. Trên tầng tháp cổ
14. Thương nhớ ngày xưa
15. Thủy triều & Em
16. Ở đây
17. Viếng mộ song thân
18. Giả vờ
19. Lạy trời [1]
20. Lạy trời [2]
21. Tư bề thinh không
22. Say rượu
23. Sinh nhật
24. Giao thừa
25. Sài Gòn xưa
26. Sài Gòn lạnh
27. Trân trọng kính thưa
28. Em đi
29. Thơ trình làng
30. Làm thơ cho ai?
31. Con bò & đoàn tàu
32. Lỗi tại anh
33. Ôm choàng cả gió
34. Nghĩa là
35. Về đi tháng Ba
36. Chớp mắt
37. Gió xuân
38. Giọt nước
39. Nỗi buồn nhập cư
40. Bão quê
41. Tiếng ai?
42. Tháng bảy & Em
43. Tiếc
44. Diêu bông mạng
45. Thân gởi Chí Phèo
46. Xe bò rơm
47. COVID - 19/A
48. COVID - 19/B
49. COVID - 19/C
50. Ngộ
51. Nói với thinh không
52. Vô thường gọi tên
53. Tiếng ve
54. Cờ tàn
55. Về miền Tây
56. Tại sao?
57. Đứa nào?
58. Một lần đến thăm Hà Nội
59. Ai (1)
60. Ai (2)
61. Cảm ơn ly hôn
62. Tết giang hồ
63. Đồng Tháp
64. Em đâu rồi áo bà ba
65. Dã ngoại
66. Đêm không ngủ
67. Cục gạch
68. Cài khuy áo lại đi em
69. Lời chào tháng chín
70. Hoa Sưa (1)
71. Hoa sưa (2)
72. Giạ lúa mã hóa sức mua
73. Họp lớp
74. Vấp ngã
75. Đi nhậu
76. Ngực
77. Hôn
78. Và nắng
79. Và em
80. Và mưa
81. Và xuân
82. Bài toán hôn nhân
83. Loa phường Củ Chi
84. Xe máy
85. Cầu vượt Gò Mây
86. Cần Giờ
87. Sè sẻ & đại bàng
88. Nhửn nhửn
89. Quên
90. Giỏ trưa
91. Xin
92. Phù du
93. Phù vân
94. Dọc đường gió bụi
95. Ngoài vùng phủ sóng
96. Lại thèm như xưa
97. Nghĩa trang liệt sĩ
98. Thơ - Em & nụ hôn
99. Hun hút đường khuya
100. Đàn bà cũ
101. Hạnh đầu đà
102. Chợt nghe mặt đất nợ đòi
103. Quán chiều (1)
104. Quán chiều (2)
105. Mùa xuân khóc nhè
106. Thị phi
107. Đêm & Tôi
108. Ngón tay bút mực
109. Ngẫu hứng sách giáo khoa
110. Ừ thì
111. Cây keo - không phải trường hợp đặc biệt
112. Sinh nhật vợ - tháng mười nhưng không nhớ ngày mấy
113. Không - nhưng mà có nhưn
114. Hỏi
115. Tùy cơ ứng biến
116. Độc thoại tháng hai
117. Ba trăng
118. Lãng quên
119. Vợ chồng già
120. Một tôi một hủ mắm thơ
121. Bài viết ngẫu nhiên trên facebook của nhà thơ Đinh Ngọc Diệp.
__________________________________________________________________
Thành phố Hồ Chí Minh, 6. 2026
Bình Địa Mộc
[0329.709.074]
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét